Kapadokya’da meydana gelen bir peri bacasının çökmesi sonucu 3 kişinin hayatını kaybetmesi, bu doğal oluşumların yeniden gündeme gelmesine sebep oldu. Peri bacaları denilince ilk akla gelen yer Nevşehir olsa da, Türkiye’nin farklı bölgelerinde de benzer yapılar mevcut. Bu yapılar arasında bazıları volkanik kökenli iken, diğerleri tamamen farklı oluşum süreçleriyle şekillenmiştir.
Kapadokya: Dünya Mirası Listesi’nde Yer Alan Peri Bacaları
Kapadokya’daki peri bacaları, yumuşak tüflerden oluşan bir taban ile ignimbrit veya bazalt gibi sert bir üst kısımdan meydana gelmektedir. Göreme Milli Parkı ve Kapadokya Kayalık Alanları, 1985 yılında hem doğal hem de kültürel miras olarak UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne dahil edilmiştir. Bu bölge, Türkiye’de en çok ilgi gören turizm noktalarından biridir.
Aksaray Selime: Bilinmeyen Peri Bacaları
Aksaray’ın Güzelyurt ilçesindeki Selime, Ihlara Vadisi’nin güney kısmında yer alıyor. Burada kayalara oyulmuş iki katlı Selime Katedrali bulunmakta ve bu yapı, Kapadokya’nın en büyük katedrali olarak kabul edilmektedir. Selime çevresinde pek çok irili ufaklı peri bacası mevcuttur. Bölgedeki yetkililere göre, birçok turist bu peri bacalarının varlığından haberdar değildir.
Erzurum Narman: Kırmızı Periler Diyarı
Narman Peri Bacaları, Erzurum şehir merkezine yaklaşık 90 kilometre mesafede, Narman-Pasinler yolunun 7. kilometresinde bulunmaktadır. Kapadokya’dakilerden en önemli farkı volkanik değil, sedimanter bir süreçle oluşmuş olmasıdır. Kızıl renkli vadileri nedeniyle ABD’deki Colorado Kanyonu ile kıyaslanmaktadır. Üç vadiden oluşan ve toplamda 62 kilometre uzunluğa ulaşan alan doğal sit alanı olarak koruma altına alınmıştır. Narman, 2012 yılında UNESCO Türkiye Milli Komisyonu tarafından Dünya Geçici Miras Listesi’ne dahil edilmiştir.
Manisa Kula: Ege’nin “Kuladokya”sı
Kula Peri Bacaları, ilçeye 16 kilometre uzaklıkta bulunan Burgaz köyü çevresinde yer almaktadır. Kapadokya’daki peri bacalarına nazaran daha sivri ve kule şeklindedirler; ayrıca burada insan yerleşimi bulunmamaktadır. Bu alan, Türkiye’nin UNESCO etiketli ilk ve tek jeoparkı olan Kula-Salihli Jeoparkı sınırları içerisindedir ve doğa anıtı olarak korunmaktadır.
Van Başkale: 17 Bin Perili Vanadokya
Van’ın Başkale ilçesine bağlı Yavuzlar köyünde bulunan Vanadokya’da yaklaşık 17 bin peri bacası mevcuttur. Bölge ilçe merkezine 33 kilometre ve Van merkezine ise yaklaşık 123 kilometre uzaklıkta konumlanmıştır; İran sınırına mesafesi ise yalnızca 3 kilometredir. Bu peri bacaları, Yiğit Dağı’nın püskürttüğü volkanik materyallerin rüzgar ve yağmur etkisiyle aşınması sonucu ortaya çıkmıştır. Bilim insanları bu oluşumların yaklaşık 5 milyon ile 1,8 milyon yıl önce meydana geldiğini düşünmektedir.
Vanadokya’da da Kapadokya’dakine benzer endişeler dile getirilmektedir. Peri bacalarının yakınında yaşayan köylüler, kaya düşmelerinin tehlike arz etmeye başladığını vurgulayarak devletten kendilerine daha güvenli bir konutta oturma imkanı sağlanmasını talep etmektedirler.
